یسقون من رحیق مختوم

دفتر فعالیت های قرآنی دانشگاه قم

ابن مسعود و روایات تفسیری او
نویسنده : دفتر فعالیتهای دانشگاه قم - ساعت ۱٠:۳٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/۱٢/٥
 

پایان نامه کارشناسی ارشد، علوم قرآنی و حدیث

 


 

 

 

 

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

دانشگاه قم

دانشکده الهیات و معارف اسلامی

 

پایان نامه کارشناسی ارشد، علوم قرآنی و حدیث

 

موضوع:

ابن مسعود و روایات تفسیری او

 

استاد راهنما:

دکتر جعفر نکونام  

 

استاد مشاور:

حجت الاسلام و المسلمین ناصح

 

نگارش:

عباس عذیری

 

بهار 1381

 

چکیده

این پایان نامه با عنوان «ابن مسعود و روایات تفسیری او» در دو فصل تدوین شده است. در فصل اول به طور اجمال درباره ابن مسعود، اصل و نسب او، مقام علمی او، شاگردان او، روش تفسیری او بحث شده، و در فصل دوم روایات تفسیری او آمده است. مفسر در تفسیر آیات، از خود آیات قرآن، احادیث نبوی، سبب نزول و اجتهاد شخصی بهره برده است. او در تفسیر آیات از علوم قرآنی مثل: محکم و متشابه، مکی و مدنی، تشبیه و تمثیل، ناسخ ومنسوخ، قرائت و... بحث کرده است.

او از روش های تفسیری مختلف از جمله: قرآن به قرآن، تفسیر روایی، تفسیر لغوی و اجتهاد شخصی استفاده کرده است.


فهرست مطالب

عنوان                                                                         صفحه

مقدمه .......................................................................................................................1

بخش1:زندگی ابن مسعود ........................................................................................3

1-1-اصل و نسب ابن مسعود ..........................................................................................3

1-2-اسلام آوردن ابن مسعود ..........................................................................................3

1-3-قرائت قرآن به طور آزاد در مکه..............................................................................4

1-4-منزلت و شخصیت ابن مسعود..................................................................................5

1-4-1خلق و خوی او.....................................................................................................5

1-4-2تأیید مقام او توسط پیامبر (ص)و امام علی(ع).....................................................7

1-4-3ملازمت با پیامبر(ع)..............................................................................................8

1-5مقام علمی ابن مسعود............................................................................................8

1-5-1دانش قرآنی او...................................................................................................8

1-5-2تأیید مقام علمی اوتوسط پیامبر(ص)وامام علی (ع)........................................10

1-5-3شهادت صحابه بر علم او................................................................................11

1-5-4امانتداری در نقل احادیث از پیامبر(ص).........................................................11

1-5-5شاگردان او.......................................................................................................12

1-علقمه بن قیس:........................................................................................................12

2-مسروق: ...................................................................................................................13

3-عامر شعبی ..............................................................................................................13

4-اوربن یزید ..............................................................................................................13

5-مره همدانی .............................................................................................................13

1-6-5 طرق روایی این مسعود ...................................................................................14

بخش 2:روش تفسیری ابن مسعود ......................................................................15

2-1قرآن ....................................................................................................................15

2-2حدیث نبوی .......................................................................................................17

2-3اجتهاد شخصی ......................................................................................................19

بخش3:علوم قرآنی .....................................................................................................20

3-1- ناسخ ومنسوخ ....................................................................................................20

3-2- محکم ومتشابه......................................................................................................21

3-3- فواتح سور(حروف مقطعه)...................................................................................21

3-4-مکی ومدنی ...........................................................................................................21

3-5-سبعةاحرف.............................................................................................................22

3-6-فضایل قرائت قرآن ...............................................................................................22

3-7-قصص قرآن............................................................................................................23

3-8-سبب نزول ............................................................................................................24

3-9- تشبیه وتمثیل ........................................................................................................25

3-10-لغت ....................................................................................................................26

بخش 4:مصحف این مسعود....................................................................................27

4-1- تعداد سوره های آن..............................................................................................27

4-2- مقایسه مصحف این مسعود با دیگر مصاحف........................................................28

4-2-1- شباهت مصحف او با دیگر مصاحف ...............................................................28

4-2-2- اختلاف مصحف این مسعودبادیگر مصاحف ..................................................29

4-3-ترتیب سوره های مصحف او ..............................................................................30

4-4-سرنوشت مصحف او..........................................................................................34

بخش5 : قرائت ابن مسعود..................................................................................36

5-1-عوامل اختلاف قرائت ابن مسعود ...........................................................36

1-بیان مترادف ................................................................................................36

2- اختلاف در اعراب .....................................................................................37

3- اختلاف در حروف ...................................................................................37

4-تفسیر مجزی ................................................................................................37

5-اختلاف لهجه ها ..........................................................................................38

6-عدم نگارش الف ممدوده ............................................................................38

فصل دوم:روایات تفسیری ابن مسعود .....................................................40

سورةالحمد...................................................................................................40

سورة البقرة..................................................................................................40

سورة آل عمران............................................................................................65

سورةالناس....................................................................................................73

سورةالمائدة..................................................................................................83

سورةالانعام.................................................................................................89

سورةالاعراف..............................................................................................96

سورةالانفال................................................................................................100

سورةالتوبه.................................................................................................102

سورة یونس ..............................................................................................106

سورة هود ............................................. ..................................................108

سورة یوسف ................................................................... .........................111

سورة الرعد ........................................ ..................................................113

سورةابراهیم......................................... .................................................114

سورةالحجر .......................................................................115

سورة النحل.......................................................................118

سورةالاسری...................................................................121

سورة الکهف.....................................................................127

سورة مریم........................................................................128

سورةطه............................................................................131

سورة الانبیا.......................................................................132

سورة الحج........................................................................134

سورة المومن......................................................................136

سورة النور.........................................................................137

سورة الفرقان....................................................................139

سورةالشعرا.......................................................................140

سورةالنمل........................................................................141

سورةالقصص.....................................................................143

سورةالعنکبوت...................................................................144

سورة الروم........................................................................145

سورة لقمان.......................................................................145

سورة السجده.....................................................................146

سوره الاحزاب..................................................................147

سورةسبا...........................................................................149

سورةفاطر.........................................................................150

سورة یس.......................................................................152

سورة الصافات..................................................................152

سورةص...........................................................................155

سورة الروم.........................................................................156

سورة غافر........................................................................157

سورةفصلت .....................................................................158

سورة الشوری...................................................................159

سورة الزخرف..................................................................160

سورةالذخان....................................................................161

سورةالجاثیه...................................................................163

سورةالاحقاف.................................................................163

سورةمحمد......................................................................164

سورةالفتح........................................................................166

سورةالحجرات..................................................................166

سورةالنجم.......................................................................167

سورةالقم........................................................................169

سورةالرحمن...................................................................170

سورةالواقعه.......................................................................171

سورةالحدید.....................................................................173

سورةالحشر.....................................................................174

سورةالممتحنه.................................................................175

سورةالجمعة....................................................................176

سورةالمنافقون................................................................176

سورةالتغابن.......................................................................176

سورةالطلاق.....................................................................177

سورةالتحریم...................................................................179

سورةالملک.....................................................................179

سورةالقلم.......................................................................180

سورةالحاقة....................................................................183

سورةالمعارج...................................................................183

سورةالجن.......................................................................183

سورةالمزمل.....................................................................184

سورةالمدثر.....................................................................184

سورةالقیامة.....................................................................185

سورةالانسان....................................................................185

سورةالمرسلات.................................................................186

سورةالنبأ........................................................................187

سورةالنازعات....................................................................187

سورةالتکویر........................................................................188

سورةالانفطار .....................................................................188

سوزةالمتففین.....................................................................188

سورةالانشقاق...................................................................189

سورةالبروج.......................................................................189

سورةالاعلی .....................................................................190

سورةالفجر...........................................................................190

سورةالبلد..........................................................................191

سورةالابل........................................................................191

سورةالضحی......................................................................191

سورةالانشراح...................................................................192

سورةالعلق.......................................................................192

سورةالقدر ...................... ...............................................192

سورةالزلزله.....................................................................193

سورةالعادیات.................................................................194

سورةالتکاثر..................................................... .............194

سورةالعصر..................................... ...............................195

سورةالهمزه.....................................................................195

سورةالفیل...................................... ..............................195

سورةالماعون.................................................................195

سورةالکافرون................................................................196

سورةالنصر.....................................................................196

سورةالاخلاص................................................................197

سورةالمعوذتین(الفلق و الناس)...........................................197

چکیده انگلیسی.................................................................198

فهرست منابع و مآخذ ........................................................199


 
comment نظرات ()